Konular
EBooklar

Dosya uzantıları bilgisayardaki program dosyalarını veya dökümanları birbirinden ayırt etmek için belirtilen bir özelliktir. Örneğin resim dosyaları .jpg, .png, .gif, Microsoft Word içn .doc, Excel için .xls , xlsx gibi genellikle 3 harfli kısaltılmış uzantılardır.

Dosya Uzantıları Ne işe Yarar ?

Dosya uzantıları; bilgisayar programları birbirinden ayırt etmek için kullanılan bir özellik olduğu için uzantılarından hangi programa ait olduklarını buluruz .doc ve xls dosyalarının farklı office programları olduğu gibi ayırt edebiliriz.

Dosya Uzantısı Nedir? (File Extension)

Dosya Uzantısı, bilgisayar ve bilgisayar mantıklı olarak çalışan cihazlarda bir dosyanın hangi biçime ve formata ait olduğunu belirtmek amacıyla kullanılan son eklerdir. Bilgisayarımız üzerinde kullanmakta olduğumuz tüm dosyaların ve klasörlerlerin birer uzantıları mevcuttur. Bu uzantılar sayesinde bir kullanıcı olarak dosyanın ne dosyasını anlayabileceğimiz gibi işletim sistemimiz de o dosyanın hangi programları kullanarak çalıştırabileceği hakkında fikir sahibi olabilir.

 

Örneğin bu sayfada görmekte olduğunuz dosyayı bilgisayarınıza indirdiğinizde bu dosyanın uzantısının; internet içeriklerinde sıkça kullanılmakta olan .PNG görsel imaj dosyası uzantısı olduğunu görebilirsiniz. Tüm dosya uzantıları bir dosyanın adı sona erdikten sonra nokta ile birlikte başlar. Eğer bir dosyanın uzantısında birden fazla nokta varsa bu durumda dosyanın uzantısı dosyanın adının en sonunda yer alan bölüm olarak kabul edilir.

Yani “Resim.jpg.png” isimli bir dosyamız olursa bu dosyanın uzantısı .PNG olarak kabul edilecektir. Dosyanın en sonunda yer alan noktadan sonraki dosya formatı, daima o dosya için geçerli kabul edilen dosya uzantısıdır.

Bilgisayarlarda dosya uzantıları genellikle gizlenir ve biz sadece dosya adını görürüz. Dosya üzerine fare ile sağ tıklayarak özellikler seçeneğinden  dosya uzantısını görebiliriz. 

Dosya Uzantılarının Önemi

Her dosyanın bir uzantıya sahip olması kullanıcıya o dosyanın ne dosyası olduğu hakkında bilgi verir. Örneğin “hesaplar” adında ve sonunda uzantısı yer almayan bir dosyanın bulunduğunu varsayalım. Bu dosyanın bir ses, görüntü, video veya elektronik tablo dosyası olduğunu bilebilir miydik? Oysa bu dosyanın uzantısı .XLS olursa, bu dosyanın bir elektronik tablo dosyası olduğunu bilir ve internetten yaptığımız basit bir araştırma sonrasında dosyayı Excel veya Open Office kullanarak açabileceğimizi öğrenebiliriz.

Dosyaların sahip olduğu uzantıları bize dosyanın formatı hakkında bilgi verirler. Bir dosyanın sadece uzantısını değiştirmemiz o dosyanın formatını dadeğiştirmez. Dosyanın formatının değiştirilebilmesi için çevirici adını verdiğimiz “converter” yazılımlara veya bu işlevi görebilecek yazılımlara ihtiyacımız vardır.

Kısacası bilgisayarımızda yer alan dosyaların uzantıları bu dosyalar için adeta birer kimlik vazifesi üstlenirler. Bu kimlikleri takip ederek bizler kolayca hangi dosyanın ne dosyası olduğunu ve bu dosyayı çalıştırmak için hangi yazılıma sahip olmamız gerektiğini öğrenebiliriz.

Dosya uzantıları hakkında bu kadar bilgiyi öğrendikten sonra bilmeniz gereken sadece birkaç basit ipucu kaldı;

  • Dosya isimleri ve uzantıları birbirinden bağımsızdır. İkisi de birer görüntü dosyası olmasına karşın aynı isme sahip “Görüntü.PNG” ve “Görüntü.GIF” dosyasını aynı klasör / dizin içerisinde barındırabilirsiniz.
  • Dosyaların üzerinde yer alan ikonlar o dosyanın uzantısı hakkında bilgisayar kullanıcısına ipucu verirler. Çoğunlukla bir dosyanın ikonuna bakmanız o dosyanın formatı ve ne ile çalıştırabileceğiniz hakkında size bilgi verebilir.
  • Dosyaların sadece sonunda yer alan uzantıların değiştirilmesi dosyanın formatının dönüştürülebilmesi için yeterli değildir.
  • Dosyalar uzantılarına göre çalıştırılabilir veya çalıştırılamaz dosya uzantıları olabilir. Örneğin bir “.EXE” veya “.DMG” uzantısını doğrudan sistemizde çalıştırabilirsiniz ancak bir .BIN dosyası farklı bir program aracılığıyla kullanılabilir olabilir.
  • Linux işletim sistemlerinde dosya isimlerinin başına bir nokta işareti eklenerek dosya gizli dosya haline getirilebilir ve baştaki nokta dosyanın çalışmasını engellemediği gibi dosya uzantısı olarak da kabul edilmez. Örnek olarak .htaccess dosyasını gösterebiliriz.
  • Bazı dosyalar harici bir yazılım tarafından kullanıldığı için bu dosyalar bir dosya uzantısına sahip olmayabilir veya uzantıları kullandığınız sistemin grafik arayüzü içerisinden görüntülemek mümkün olmayabilir.

 

Dosya Uzantısı Örnekleri

Dosya uzantıları, bir dosyanın ne dosyası olduğunu anlamak ve o dosyayı hangi yazılımları kullanarak çalıştırabileceğimizi bilmek açısından önemlidir. Bu başlık altında bizler sadece popüler olarak tanınan ve bir bilgisayar kullanıcısının tanımasını gerektiğini düşündüğümüz dosya uzantılarına değineceğiz. 

Eğer listede olmayan bir dosya uzantısıyla karşılaşırsanız, dosyanın uzantısını internet üzerinden araştırarak bu dosyanın ne tip bir dosya olduğunu ve çalıştırılması için hangi ortam veya programa ihtiyacınız olduğunu öğrenebilirsiniz. Ya da sayfanın altındaki bölümden dosya uzantısı ile ilgili sorularınızı ilgili uzmana sorabilirsiniz.

 

Ses Dosyası Uzantıları Örnekleri

.aif - AIF ses dosyası

.cda - CD track Ses dosyası

.mid or .midi - MIDI ses dosyası.

.mp3 - MP3 ses dosyası

.mpa - MPEG-2 ses dosyası

.ogg - Ogg ses dosyası

.wav - WAV ses dalgası dosyası

.wma - WMA ses dosyası

.wpl - Windows Media Player oynatma listesi

 

Sıkıştırılmış veya Arşiv Dosyası Uzantıları Örnekleri

.7z - 7-Zip sıkıştırılmış arşiv dosyası

.arj - ARJ sıkıştırılmış arşiv dosyası

.deb - Debian yazılım paketi dosyası

.pkg - Paket dosyası

.rar - RAR sıkıştırılmış arşiv dosyası

.rpm - Red Hat paket yöneticisi

.tar.gz - Tarball sıkıştırılmış arşiv dosyası

.z - Z sıkıştırılmış arşiv dosyası

.zip - Zip sıkıştırılmış arşiv dosyası

 

Disk ve Medya Dosya Uzantıları Örnekleri

.bin - Binary disk imajı

.dmg - macOS X disk imajı

.iso - ISO disk yansıması

.toast - Toast disk yansıması

.vcd - Sanal CD uzantısı

 

Veri ve Veritabanı Dosya Uzantıları Örnekleri

.dat - Veri dosyası

.db veya .dbf - Veritabanı dosyası

.log - Log kayıt dosyası

.mdb - Microsoft Access veritabanı dosyası

.sav - Kayıtlı dosya (örn; oyunun kayıt dosyası)

.sql - SQL veritabanı dosyası

.tar - Linux / Unix tarball sıkıştırılmış arşiv dosyası

.xml - XML dosyası

 

Çalıştırılabilir Dosya Uzantıları Örnekleri

.apk - Android paket dosyası

.bat - Batch dosyası

.bin - Binary dosyası

.cgi or .pl - Perl script dosyası

.com - MS-DOS komut dosyası

.exe - Çalıştırılabilir dosya (Executable file)

.gadget - Windows gadget

.jar - Java arşiv dosyası

.py - Python dosyası

.wsf - Windows Script dosyası

 

Görsel İmaj Dosya Uzantıları Örnekleri

.ai - Adobe Illustrator dosyası

.bmp - Bitmap imajı

.gif - GIF görseli

.ico - İkon dosyası

.jpeg veya .jpg - JPEG imajı

.png - PNG imajı

.ps - PostScript dosyası

.psd - PSD dosyası

.svg - Ölçeklenebilir Vektör grafik dosyası

.tif veya .tiff - TIFF imajı

 

İnternet ile İlgili Dosya Uzantıları Örnekleri

.asp and .aspx - Active Server Page dosyası

.cer - İnternet güvenlik sertifikası

.cfm - ColdFusion Markup dosyası

.cgi or .pl - Perl script dosyası

.css - Cascading Style Sheet (CSS) stil dosyası

.htm ve .html - HTML dosyası

.js - JavaScript dosyası

.jsp - Java Server Page dosyası

.part - Parçalı olarak indirilen dosya

.php - PHP dosyası

.py - Python dosyası

.rss - RSS dosyası

.xhtml - XHTML dosyası

 

Sunum ile İlgili Dosya Uzantıları Örnekleri

.key - Keynote sunusu

.odp - OpenOffice Impress sunum dosyası

.pps - PowerPoint slayt sunumu

.ppt - PowerPoint sunumu

.pptx - PowerPoint Open XML sunum dosyası

 

Programlama Dosyaları Uzantıları Örnekleri

.c - C ve C++ kaynak kodu dosyası

.class - Java class dosyası

.cpp - C++ kaynak kodu dosyası

.cs - Visual C# kaynak kodu dosyası

.h - C, C++, ve Objective-C header dosyası

.java - Java kaynak kodu dosyası

.sh - Bash shell (kabuk) dosyası

.swift - Swift kaynak kodu dosyası

.vb - Visual Basic dosyası

 

Sistemle İlgili Dosya Uzantıları Örnekleri

.bak - Backup dosyası

.cab - Windows Cabinet dosyası

.cfg - Konfigürasyon (saptanmış ayarlar) dosyası

.cpl - Windows kontrol paneli dosyası

.cur - Windows fare imleci dosyası

.dll - DLL dosyası

.dmp - Dump dosyası

.drv - Aygıt sürücü dosyası

.icns - macOS X ikon kaynak dosyası

.ico - İkon dosyası

.lnk - Windows kısayol dosyası

.msi - Windows kurulum paketi dosyası

.sys - Windows sistem dosyası

.tmp - Geçici dosya

 

Video Dosya Uzantıları Örnekleri

.3g2 - 3GPP2 multimedya dosyası

.3gp - 3GPP multimedya dosyası

.avi - AVI dosyası

.flv - Adobe Flash dosyası

.h264 - H.264 video dosyası

.m4v - Apple MP4 video dosya formatı

.mkv - Matroska Multimedia video formatı

.mov - Apple QuickTime video formatı

.mp4 - MPEG4 video formatı

.mpg or .mpeg - MPEG video formatı

.rm - RealMedia dosyası

.swf - Shockwave flash dosyası

.vob - DVD Video Objesi

.wmv - Windows Media Video dosyası

 

Kelime İşlemcisi Dosya Uzantıları Örnekleri

.doc ve .docx - Microsoft Word dosyası

.odt - OpenOffice Writer doküman dosyası

.pdf - PDF dosyası

.rtf - Real Text Dosyası

.tex - A LaTeX doküman dosyası

.txt - Salt metin dosyası

.wks ve .wps- Microsoft Works dosyası

.wpd - WordPerfect dokümanı

 

Kaynaklar:

 

Yorumunuzu Ekleyin


  • Klavye Üzerindeki Tuşar Ve Görevleri
  • Klavye Üzerindeki Tuşar Ve Görevleri ~ 513,004

    Bilgisayara Veri Girmekte Ve Komut Vermekte Kullanılır.Klavye Üzerinde Alfabe Tuşları, Sayı Tuşları, Fonksiyon Tuşları (F1- F12), Yön Tuşları, Klavye Göstergeleri ve Bazı Özel Görevleri Olan Tuşlar Bulunur. İki Çeşit Klavye vardır: F Ve Q Klavye.


  • Bilgisayar Donanımlarında Giriş Çıkış Üniteleri
  • Bilgisayar Donanımlarında Giriş Çıkış Üniteleri ~ 228,196

    Bir bilgisayar donanımı dış ortamdan bilgisayara veri aktarmak için kullanılıyorsa giriş donanımı veya giriş birimi, bilgisayardan dış ortama veri aktarmak için kullanılıyorsa çıkış birimi olarak adlandırılır



  • Bilgisayarın Tarihçesi
  • Bilgisayarın Tarihçesi ~ 75,432

    Bilgisayar tanımının esnekliği ve zaman içerisindeki değişim süreci dolayısıyla İlk Bilgisayarı saptamak güçtür. Geçmişte Bilgisayar olarak bilinen birçok aygıt günümüz ölçütlerine göre bu tanımı hak etmemektedir.




  • Bilgisayar ve Sağlık
  • Bilgisayar ve Sağlık ~ 37,776

    Bilgisayarın karşısında otururken dikkat edilmesi gerekenler ve iyi bir çalışma ortamı hakkında bilgiler


  • Bilgisayar Çeşitleri
  • Bilgisayar Çeşitleri ~ 37,078

    Ana Bilgisayarlar, Mini Bilgisayarlar (Netbook), Ağ Bilgisayarı, Kişisel Bilgisayar (PC), Dizüstü Bilgisayar (Laptop), Tablet Bilgisayar


  • Bilgisayar Yazılımları
  • Bilgisayar Yazılımları ~ 35,068

    Yazılım kavramı bilgisayardaki özdek (maddi) olmayan tüm bileşenleri tanımlar: programlar, iletişim kuralları ve veriler hepsi yazılımdır



  • Bilgisayar Virüsleri
  • Bilgisayar Virüsleri ~ 25,551

    Eger bilgisayarınıza virüs bulaşmışsa, bu durumda bilgisayarınızda "olağan dışı" bazı durumlar gözlemleyebilirsiniz. Bazi virüsler, isimleri ile ilgili bir mesajı ekranınıza getirebilir.Bazıları makinanızın çalışmasını yavaşlatabilir, ya da kullanılabilir...


  • WinRAR Sıkıştırma Programı Nasıl Kullanılır?
  • WinRAR Sıkıştırma Programı Nasıl Kullanılır? ~ 24,405

    WinRAR bir veri sıkıştırma programıdır. Sıkıştırma, bir verinin boyutunu küçültme ve kodlamadır. WinRAR bir arşiv yöneticisidir: Sıkıştırır, ciltler, şifreler, kendi kendine açılan modüller yapar, yedekler






  • Windowsta Dosya Sıkıştırmak
  • Windowsta Dosya Sıkıştırmak ~ 19,050

    Herhangi bir dosyayı çeşitli matematiksel fonksiyonlar ve kodlar kullanarak bilgisayarımızda daha az yer kaplaması için yapmış olduğumuz işlemdir. Mesela 1 MB boyutlara sahip bir dosya sıkıştırılarak 100 KB ( 10'da 1'i kadar küçültülerek) boyutlarına ç...



  • Güç Seçenekleri
  • Güç Seçenekleri ~ 18,226

    Windows XP’nin yeniliklerinden bir tanesi de hazırda beklet fonksiyonudur. Bu fonksiyon sayesinde bilgisayarı çabuk kapatıp çabucak açarız. Kapatmadan önce üzerinde çalıştığımız programları sonlandırmamıza gerek kalmaz ve bu programlar bilgisayarı...






  • Zamanlanmış Görevler Kullanma
  • Zamanlanmış Görevler Kullanma ~ 15,732

    Zamanlanmış Görevler’i açmak için, Başlat’ı tıklatın, Tüm Programlar’ı tıklatın, Donatılar’ın üzerine gelin, Sistem Araçları’nın üzerine gelin ve sonra da Zamanlanmış Görevler’i tıklatın


  • Windows ile Cd Yazmak
  • Windows ile Cd Yazmak ~ 15,348

    Kurulumdan sonra, kendi DVD'lerinizi hazırlamak, video işlemek, CD kapakları tasarlamak gibi birçok farklı dijital medya projesini uygulayabilirsiniz. Ayrıca tüm sisteminizin yedeğini CD veya DVD'ler üzerine alarak, sistemde olabilecek herhangi bir ak...